Zanimljivosti

Kako je najmo─çniji balkanski vladar doveo do najve─çeg uspona srednjovjekovne Bosne

Tvrtko I Kotromani─ç najzna─Źajniji je srednjovjekovni bosanski vladar, a za vrijeme njegovog djelovanja od 1353. do 1391. godine bosanska dr┼żava je imala najve─çi teritorijalni opseg.

Na vlasti je bio nepunih 38 godina, a to doba je poznato i kao period najve─çeg uspona srednjovjekovne Bosne u kojem se posebno razvijala privreda.

Bio je ─Źlan dinastije Kotromani─ça koja je vladala srednjovjekovnom bosanskom dr┼żavom, a na vlast je do┼íao kao 15-godi┼ínjak 1353. godine, naslijediv┼íi Stjepana II Kotromani─ça.

Kontinuitet vladanja ove dinastije sa─Źuvan je sve do politi─Źkog sloma srednjovjekovne bosanske dr┼żave, a zna─Źaj Tvrtka I Kotromani─ça ogleda se kroz pro┼íirenje dr┼żavnog teritorija, unutra┼ínje politike koja je dovela do enormnog ja─Źanja privrede, ali i stvaranja novih gradova.

Sa─Źuvan kontinuitet bosanske dr┼żavnosti

Histori─Źar iz Tuzle Midhat Spahi─ç u razgovoru za Klix.ba ka┼że da je zahvaljuju─çi plodovima vladavine Tvrtka I Kotromani─ça sa─Źuvan kontinuitet bosanske dr┼żavnosti.

Spahi─ç nam pri─Źa da je za vrijeme vladavine Tvrtka I Kotromani─ça teritorijalni opseg bosanske dr┼żave bio najve─çi, a dr┼żavne granice su se prostirale od Zadra pa do Kotora (izuzev Dubrovnika koji nije bio pod bosanskom vla┼í─çu), preko Jadranskog mora pa sve do rijeke Lim.

“Pro┼íirenje njegove vlasti krenulo je 1373. godine kada se udru┼żio s knezom Lazarom protiv Nikole Altomanovi─ça. Zapo─Źeo je aktivniju vanjsku politiku prema Istoku, odnosno srpskoj dr┼żavi i tada su usljed Altomanovi─çevog poraza podijelili njegove teritorije. Tom prilikom bosanskoj dr┼żavi pripala je teritorija gornjeg Podrinja, dio Polimlja i Gacko, a zatim je 1377. godine dr┼żavnu teritoriju pro┼íirio na prostor Trebinja, Konavla i Dra─Źevice”, pri─Źa nam Spahi─ç.

Tvrtko I Kotromani─ç kraljevsku titulu je ponio u jesen 1377. godine, a o mjestu krunisanja me─Ĺu histori─Źarima postoje razli─Źita mi┼íljenja. Jedni smatraju da je ovaj ─Źin obavljen u Mile┼íevi u Srbiji, drugi u Milama kod Visokog, a dok su tre─çi mi┼íljenja da je obavljeno dvostruko krunisanje na obje lokacije.

“Nakon toga on je promijenio kurs svoje vanjske politike, usmjeriv┼íi se prema Dalmaciji. Dva vrlo va┼żna strate┼íka grada zauzeo je 1377. godine, odnosno Klis i Ostrovicu, a potom vr┼íi pritisak na Split, Trogir i ┼áibenik. Kada je dao ultimatum gradovima da se predaju uslijedila je Kosovska bitka i zbog opasnosti od Osmanlija morao je veliku vojsku na ─Źelu sa Vlatkom Vukovi─çem usmjeriti prema Kosovu”, ka┼że nam Spahi─ç, ina─Źe vanredni profesor na Odsjeku za historiju Univerziteta u Tuzli.

Prve borbe izme─Ĺu bosanske vojske i Osmanlija dogodile su se 1386. godine. Osmanlije su izvr┼íile prodor u Humu, me─Ĺutim do┼ílo je do njihovog suzbijanja. Dvije godine kasnije pod vodstvom Lala ┼áahin pa┼íe izvr┼íili su veliki upad gdje su do┼íli do Huma nadomak Bile─çe, ali je u me─Ĺuvremenu stigla velika bosanska vojska koja im je nanijela te┼żak poraz.

“Sam Tvrtko I Kotromani─ç nije u─Źestvovao u bitci na Kosovu, ali je poslao svog ─Źuvenog vojskovo─Ĺu Vlatka Vukovi─ça s velikim odredom bosanske vojske, odnosno Bo┼ínjana i interesantno je da su oni u po─Źetku bitke uspjeli poraziti Osmanlije. Vukovi─ç je tada poslao glasnika Tvrtku I Kotromani─çu kako bi mu javio radosnu vijest, me─Ĺutim kasnije se tok bitke preokrenuo dolaskom tada┼ínjeg sultana Bajazita Yildirima te su na kraju Osmanlije bile te koje su slavile”, ka┼że na┼í sagovornik.

Pokorio prijetnju Balkanu

Nakon ove bitke Tvrtko I Kotromani─ç je ponovo poslao ultimatum dalmatinskim gradovima te su oni u prolje─çe 1390. na kraju morali prihvatiti bosansku vlast, odnosno u┼íli su u sastav bosanske dr┼żave. Pored Splita, Trogira i ┼áibenika u njen sastav su u┼íla jo┼í i ostrva Bra─Ź, Hvar i Kor─Źula.

“Bitno je re─çi da su Osmanlije predstavljale veliku prijetnju za ─Źitav Balkan, ali se Tvrtko I Kotromani─ç na┼íao kao najmo─çniji vladar koji je uz okupljanje koalicije uspio zaustaviti njihovo dalje prodiranje”, isti─Źe Spahi─ç.

U vrijeme njegove vladavine dolazi do naglog ja─Źanja privrede u bosanskoj dr┼żavi, pa su tako poseban procvat do┼żivjeli trgovina, rudarstvo i zanatstvo, a do┼ílo je i do ┼íirenja postoje─çih gradova te stvaranja nekoliko novih.

“On je 1382. osnovao i grad Sveti Stefan (dana┼ínji Herceg Novi, op.a.) ispod rje─Źice Sutorine i tu je uspostavio Trg soli, me─Ĺutim nakon protesta Dubrov─Źana kojima je trgovina solju predstavljala problem, on je odustao od njegovog daljeg ┼íirenja”, ka┼że Spahi─ç.

Jedini bosanski vladar koji je kovao zlatni novac

Zanimljivo je i da je Tvrtko I Kotromani─ç bio jedini bosanski vladar koji je kovao zlatni novac. Na┼żalost, sa─Źuvan je samo jedan primjerak tog novca, odnosno ─Źetverostruki dukat koji je te┼żio oko 14,5 grama.

Kralj Tvrtko I Kotromani─ç je preminuo 1391. godine, a naslijedio ga je Stjepan Dabi┼ía. Nakon toga uslijedio je period burnih de┼íavanja na Balkanu, jer Osmanlije po─Źinju sve intenzivnije upadati na teritorij balkanskih zemalja, a srednjovjekovna Bosna vi┼íe nikada nije vratila ugled iz njegovog vremena.

Vrlo bitno je ista─çi da bosanska dr┼żava ima izuzetno dugu tradiciju. Spahi─ç ka┼że da se s velikom sigurno┼í─çu pretpostavlja da je nastala krajem osmog, odnosno po─Źetkom devetog vijeka.

“Bitno je da taj kontinuitet traje od srednjeg vijeka pa sve do danas. Samostalnost bosanske dr┼żave u odre─Ĺenom periodu je prekinuta, ali ipak ima dugu tradiciju dr┼żavnosti koja vu─Źe svoje korijene od srednjeg vijeka”, nagla┼íava Spahi─ç.

On navodi i da je bitno ista─çi da su u srednjem vijeku na prostoru bosanske dr┼żave mogle egzistirati sve religije, a najvi┼íe je bilo pripadnika Crkve bosanske, ali i Katolika, PravoslavacaÔÇŽ

“Nikome nije bilo zabranjeno da ispoljava svoje vjerou─Źenje, a tek krajem bosanske samostalnosti, odnosno kraja vladavine Stjepana Toma┼ía po─Źeo je pritisak na pripadnike Crkve bosanske u smislu da se prekrste, odnosno prihvate katoli─Źanstvo, ili napuste teritoriju pod vla┼í─çu bosanskog kralja”, navodi Spahi─ç.

Multikulturalnost i multieti─Źnost i danas se osjete u bh. gradovima, posebno Tuzli. Grad je to koji njeguje vrijednosti, ali i prepoznaje zna─Źaj Tvrtka I Kotromani─ça ─Źiji spomenik se nalazi u centralnom gradskom parku u ovom gradu, a djelo je bh. akademskog skulptora Adisa Luka─Źa, pi┼íe Klix.ba